در اين زمان ، دستمزد روزانهء متوسط يك كارگر دو فرانك بود در حالىكه مقررى معلمين ، روزانه بطور متوسط ، 5 فرانك ، و حداقل حقوق يوميه قضات ، 4 فرانك بود . ولى مزد بافندگان اهل ليون ، كه در سال 1820 بين 4 تا 6 فرانك بود ، در سال 1831 به 25 / 1 فرانك رسيد ، در حالىكه سطح عمومى قيمتها همواره افزايش مىيافت كارگاهها ، حتى از حداقل شرايط بهداشتى نيز برخوردار نبودند و كار روزانه به سيزده ساعت مىرسيد . حكايت مىكنند كه در اين زمان ، كودكان 4 ساله را براى تخليهء بار به كار مىگماشتند . در چنين شرايطى ، كارگران گاه‌وبيگاه سر به شورش برمىداشتند . نخستين نهضت عمومى كارگران در سال 1831 بوقوع پيوست . در اين سال ، بافندگان شهر ليون كه بر اثر رقابت خارجى در شرايطى بس دشوار بسر مىبردند سر به شورش نهادند . اين كارگران تقاضايى جز جلوگيرى از تقليل دستمزد خود نداشتند . همين وضع دلخراش به ظهور سوسياليسم تخيلى و پيدا شدن مردانى چون سن‌سيمون . ( 1825 - 1760 ) و فوريه منتهى گرديد . رشد سريع بورژوازى ، و استثمار شديد كارگران به پيدايش انديشه‌هاى سوسياليستى كمك كرد . پرودن كه از علمداران عدالت اجتماعى بود ، قبل از همه ، اعلام كرد كه مالكيت دزدى است . « پرودن مىخواست اصل نوين همبستگى و معاضدت اجتماعى را ، كه آن را تلفيقى از مالكيت خصوصى و اشتراكى و حد وسط ميان آن‌دو تلقى مىكرد ، رايج سازد و در تمام جنبه‌هاى فعاليت ملى ، از قبيل توليد ، حمل‌ونقل ، تعليم و تربيت و غيره به مرحلهء عمل درآورد . حتى وجود حكومت و قواى سياسى در جامعه ، ناشى از اصل همبستگى و ماليات ، قيمت و پاداش خدمات دولت به مردم است كه براى جلوگيرى از تعدى و سوءاستفادهء مقامات حاكمه ، نبايد از ده يك محصول ناخالص ملى بيشتر باشد . اصل همبستگى ، اساس تحقق حكومت اتحاد و اتحاديه‌ها در جامعه خواهد بود . پرودن مىگويد : اگر افراد بشر فقط تابع نفع شخصى خود هستند ، ناشى از نادانى ايشان است . اگر مردم به كم‌وكيف زندگى اقتصادى آشنايى و آگاهى يابند ، در خواهند يافت كه نفع حقيقى ايشان در پيروى از اصول عدالت است . پس ، آزادانه به همكارى با يكديگر پرداخته « ميثاق » « 1 » را جانشين قانون خواهند ساخت . بهرهء پول و مال الاجاره و در نتيجه بزرگ مالكى از ميان خواهد رفت . انجمنهاى كارگرى ، ادارهء صنايع را به دست خواهند گرفت ، و اين انجمنها در اتحاديه گردآمده و هدايت اقتصاديات مملكتى را به عهده خواهند داشت . ولى اين اصل نبايد تنها در زمينهء اقتصاديات بمرحلهء عمل درآيد . » « 2 » بين هواداران پروردن و پيروان ماركس ، در زمينه‌هاى مختلف ، اختلاف نظرهاى شديد وجود داشت . بعضى از كسانى كه انقلاب پاريس ( كمون پاريس ) را بوجود آوردند ، از پرودن و

--> ( 1 ) . Le Contrat ( 2 ) . تاريخ مختصر عقايد اقتصادى ، پيشين . ص 221 - 220 .